Wiatraki - ebook (epub, mobi) Krzysztof Zajas

Krzysztof A. Zajas zadebiutował Ludźmi w nienawiści, kryminałem, który dał początek tak zwanej trylogii grobiańskiej. Chociaż czytałam ten tytuł trzy lata temu, wciąż pamiętam wrażenia, jakie mi towarzyszyły przy lekturze. W głowie utkwiła mi również wyrazista postać komisarza Krzyckiego, niby momentami zahaczająca o schemat, a jednak równocześnie się z niego wyłamująca, poprzez przemyślenia i emocje wkładane mu do głowy przez autora. Mrukliwy Krzycki dostał niebawem za partnera postać absolutnie nietuzinkową: Lucka Bałysia, szczupłego, ale niezwykle zwinnego młodego mężczyznę, który i chochlą w garnku zamiesza, i bez problemu znokautuje przeciwnika w bezpośrednim starciu. Dynamika powieści budowanej na przeciwieństwach charakterologicznych zwykle się sprawdza – tak też było w tym przypadku. Po zakończeniu mojej przygody z policyjnym duetem (co zajęło mi ledwie trzy miesiące), poczułam żal. Cieszę się, że teraz miałam okazję sięgnąć po kolejną serię z tymi bohaterami – trylogię pomorską, zainicjowaną przez powieść Wiatraki.

Po kilku krakowskich śledztwach Krzycki i Bałyś są nie tylko świetnymi partnerami w pracy, ale również przyjaciółmi w życiu prywatnym. Gdy starszy gliniarz, który w międzyczasie nie tylko awansował na inspektora, ale również zdobył uznanie i pewną sławę wśród mundurowych, dostaje zaproszenie na konferencję na Pomorzu, zamiast siebie wysyła tam podkomisarza Bałysia. Krzyckiemu nie chce się spędzać czasu w dusznej sali i wygłaszać mów – nie są to okoliczności, w których dobrze się czuje. Co innego młody, on sobie świetnie poradzi. Bałyś rzeczywiście przyciąga zainteresowanie słuchaczy: niestety uwagę zwraca na niego także miejscowy gangster, który ma stare porachunki z Andrzejem Krzyckim. Młody policjant początkowo ochoczo miesza się w tę sytuację, bo potrzebuje akcji i kopniaka adrenaliny. Jednak sprawa szybko wymyka się spod kontroli… Inspektor Krzycki rusza w ślad za swoim partnerem, by mu pomóc i zamknąć definitywnie dawne sprawy.

To, co ukrywasz, wcale nie znika, tylko cię potem prześladuje. Człowiek żyje z brzemieniem niewypowiedzianych słów.

Śledztwo, w które wmieszał się Lucjan Bałyś, jest trudne, a morderca brutalny. Wiesza on swoje ofiary na wiatrakach, których pełno w okolicach Słupska. Trzech mężczyzn w bliskim odstępie czasu traci życie w tym samym miejscu i w podobnych okolicznościach, nie może więc być mowy o przypadku, a makabryczny sposób zadania śmierci sugeruje zemstę za jakieś wielkie krzywdy. Co widział upośledzony chłopak, który lubi spędzać czas na polach i kim są postacie z jego rysunków? Co wspólnego ma ze sprawą starsza Niemka, która po latach powróciła w rodzinne strony i rozpytuje mieszkańców o grunty na sprzedaż? No i wreszcie: gdzie zniknął Lucjan Bałyś i czy Andrzejowi Krzyckiemu uda się dotrzeć do niego na czas?

Wiatraki trzymają w napięciu od pierwszej do ostatniej strony, a to za sprawą kilku płaszczyzn fabularnych: mamy tu więc po pierwsze sprawy z przeszłości inspektora Krzyckiego, po drugie śledztwo związane ze śmiercią na wiatrakach, a po trzecie próbę, jaką przechodzi przyjaźń dwóch krakowskich policjantów. Wszystkie wątki Krzysztof Zajas zmyślnie splótł w jedną całość. To już czwarta książka z tymi bohaterami, świetnie więc, że autor pogłębił i pocieniował ich charaktery. Nie ma nic gorszego niż postaci, które nie zmieniają się przez kolejne tomy, są papierowe i płaskie. W Wiatrakach obserwujemy bolesną, lecz fenomenalnie rozpisaną przemianę Lucjana Bałysia, który z sympatycznego młodego mężczyzny z ideałami przeobraża się w walczącego ze złem tego świata cynikiem. Śledztwo, w jakie ten się, niewiele myśląc, angażuje, będzie o wiele trudniejsze i złożone, niż się spodziewał. Krzycki, ruszający mu na ratunek, to nie niezłomny superbohater, a niesiony gniewem i rozpaczą glina w średnim wieku, z przypisanymi mu słabościami i uprzedzeniami. Nie jest kryształowy, ale kto lubi kryształowych bohaterów? Z tego też powodu niechlubne wątki z jego przeszłości może nie przysparzają mu sympatii wśród czytelników, ale niewątpliwie dobrze budują jego postać, przez co lepiej go rozumiemy i widzimy, że Krzycki jest tylko człowiekiem, z jego zaletami i wadami.

Krzysztof Zajas to akademik, literaturo- i kulturoznawca i moim zdaniem to widać w jego języku i sposobie konstruowania powieści. Jednocześnie zaś jego ulubionym pisarzem jest Stephen King, i podobnie jak on uważa, że książka ma być do czytania. Daje to bardzo dobrą mieszankę: to kryminały, które mają swoje warstwy pod spodem jak lodowiec, a dzięki temu oferują coś poza szybką akcją i wymyślnymi opisami śmierci. Chyba właśnie dlatego kolejne powieści Zajasa zawsze na długo pozostają w mojej głowie.

Policyjna przyjaźń

Pierwsza część trylogii pomorskiej Krzysztofa A. Zajasa poniosła mnie na skrzydłach pociągającej fabuły, która sprawiła, że wsiąkłem w nią niczym woda w gąbkę. Gęsta atmosfera oraz wyjątkowy klimat sprawiły, iż historia podkomisarza Lucjana Bałysia i inspektora Andrzeja Krzyckiego pozostawiła w mej pamięci trwały ślad. Nie sposób jej zapomnieć, gdyż sprawa trzech tajemniczych morderstw na farmie elektrowni wiatrowych na Pomorzu przykuwa naszą uwagę nie rozwiewając się w odmętach świadomości. Wiatraki to moja pierwsza przygoda z twórczością Pana Krzysztofa. I nie ostatnia, gdyż Autor umiejętnie rozegrał fabułę, ukazując pracę policji w tak realny sposób, sprawiając wrażenie jakoby sam pracował w służbach mundurowych. Jest to zapewne zasługą doskonale przeprowadzonego researchu, a także genialnego poprowadzenia akcji. Główni bohaterowie, o których wspomniałem, to prawdziwi gliniarze z krwi i kości. Nie ma dla nich zadania nie do wykonania. Nieugięci, nieustraszeni, często działający na granicy prawa. A wszystko to, by znaleźć finał prowadzonych czynności mających na celu wskazanie winnego dokonanych zbrodni. Lucjan Bałyś udaje się na konferencję do Słupska. Tutaj wplątany zostaje w mafijne porachunki, w wyniku czego ślad po nim urywa się. Andrzej Krzycki, który zostaje odesłany na przymusowy urlop, postanawia odnaleźć podkomisarza. Wplątuje się w sieć intryg, z których wydostać może się nie kto inny, jak tylko policjant o charyzmie Krzyckiego. By odnaleźć i uratować przyjaciela zmuszony jest działać na granic policyjnej logiki.

Czy inspektor zdoła uratować przyjaciela? Z jak trudną przeszłością będzie musiał zmierzyć się Krzycki? Krzysztof A. Zajas nie tylko ujął mnie inteligentnie poprowadzoną fabułą, lecz sposób jej ukazania powoduje, iż płyniemy przez tę historię niesieni wiatrem. Wiatraki to porywający kryminał, który wzniesie nas na wyżyny. To również niezwykły kryminał, który nie tylko gwarantuje udział w rozstrzyganiu morderczej zagadki, lecz jest genialną i inteligentnie poprowadzoną książką, która wśród miłośników gatunku zasługuje na szczególne uznanie. To także kryminał o policyjnej przyjaźń, w której jeden glina jest w stanie rzucić się w ogień za swym przyjacielem. I choć charakterologicznie są skrajnie różni, to każdy z nich wie, że polegać mogą na sobie jak na Zawiszy. Wiatraki to pierwszy tom trylogii pomorskiej. Niebawem sięgnę po drugą część bowiem Skowyt Nocy.

Małe miasteczka mają swój urok. Najczęściej kojarzą mi się z tajemnicą. Niejednokrotnie, gdy stoję na ryneczku niewielkiej mieściny, moja wyobraźnia zaczyna pracować na najwyższych obrotach i podpowiada różnego rodzaju sceny, które dałoby się opisać w książce. Spacerując ulicami takiego miasteczka, mam wrażenie, że ciągle ktoś na mnie patrzy, a wchodząc do pobliskiej kawiarni, czuję się jak przybysz z innej planety. Wówczas zawsze myślę o tym, że zostanie częścią takiej społeczności jest sztuką i wyzwaniem. To właśnie w niewielkiej pomorskiej miejscowości akcję swojej książki – Wiatraki – postanowił osadzić Krzysztof A. Zajas.

Podkomisarz Lucjan Bałyś, połówka wręcz legendarnego duetu Bałyś-Krzycki, wplątuje się w sprawę tajemniczych oraz niezwykle – nie bójmy się użyć tego słowa – widowiskowych morderstw i znika. Jego partner, Andrzej Krzycki, rozpoczyna swoje własne śledztwo mające na celu nie tylko zdemaskowanie mordercy, ale przede wszystkim odnalezienie przyjaciela. Wyścig z czasem, obezwładniający strach i coraz bardziej zapętlająca się historia napędzają tę powieść tak, jak wiatr napędza turbiny wiatrowe. Powiało mocno… świeżością, bowiem Wiatraki okazały się rasowym kryminałem, który czyta się bardzo szybko. Nie wiem dlaczego, ale podczas lektury miałam cały czas wrażenie niezwykłej gęstości słów. Nie potrafię tego do końca wytłumaczyć, ale gdzieś z tyłu mojej głowy majaczyła ciągle myśl, że to taka… mięsista książka. I choć szybko się ją czyta, to nie da się zwyczajnie po jej stronach „przelatywać”. Zdecydowanie wymaga skupienia, ponieważ jest tak bardzo naszpikowana szczegółami, że pominięcie choćby jednego powoduje brak zrozumienia dalszego ciągu. Zaskakujące jest to, że pomimo nagromadzenia naprawdę wielu wątków i jeszcze większej liczby bohaterów, wszystko jest ze sobą bardzo kompatybilne. Muszę przyznać, że duet dwóch „policjantów z miasta” wyszedł Zajasowi na piątkę z plusem. Z jednej strony Krzycki – stworzony na modłę brudnego Harry’ego, nieprzewidywalny i działający pod wpływem emocji policjant, wymierzający sprawiedliwość według swojego własnego kodeksu. Z drugiej strony Bałyś – pomieszanie żółwia ninja z genialnym śledczym o doskonałym poczuciu humoru i cherubinkowej urodzie. Dla mnie bomba. (Szczerze mówiąc, bardzo żałowałam, że ten drugi nie pojawia się częściej). Oprócz wspomnianej dwójki spotkamy tutaj całą plejadę postaci – od policjantów, przez urzędników po tak zwanych typów spod ciemnej gwiazdy. I w tym przypadku tak naprawdę nie wiadomo, kto jest kim, bo właściwie wszystkich można wrzucić do jednego worka. Oj, zamieszał Zajas, zamieszał.

Chciałabym również zwrócić uwagę na sam klimat tej powieści. Miasteczko miasteczkiem, ale autor poszedł dalej i nasycił swoją książkę obrazami niczym z horroru: szumiące wiatraki, grzmoty, ulewy, dziwna postać w żółtej kurtce pojawiająca się i znikająca wśród pól. Choć nie lubię tego gatunku, to nieprzyjemny dreszcz, który towarzyszył niektórym fragmentom, wcale mnie nie zniechęcał do lektury. Wręcz przeciwnie – podkręcał zainteresowanie. Mankamenty? Tak, jeden. W niektórych momentach wyobraźnia poniosła pisarza zbyt daleko. Mam tu na myśli jedną, konkretną rzecz, a mianowicie przypisywanie przekombinowanych umiejętności niektórym bohaterom. Szczególnie tyczy się to mordercy, który naprawdę w nieco nieprawdopodobny sposób popełnia swoje zbrodnie. Mimo wszystko ten kryminał ma tyle zalet, że na sporadyczne wpadki można przymknąć oko. Mam nadzieję, że i Wy podejdziecie do niego w ten sposób.

Wiatraki Krzysztofa A. Zajasa, to swoista pamiątka z Pomorza w postaci obrazu, który jest stworzony przez kalejdoskop wrażeń. Jego solidne ramy tworzy wątek kryminalny. Naprężone i zagruntowane płótno, to zatargi gangstersko-policyjne i animozje, które mocno przebijają i rzutują na charakter i odbiór bieżących wydarzeń. Na tak przygotowanym materiale autor mocnymi pociągnięciami pędzla namalował głównych bohaterów, którzy są wyraziści, nietuzinkowi, momentami zaskakujący i skomplikowani. Gdy chcemy ocenić ich barwę, to wcale taka oczywista nie jest. Dodatkowo autor w niektórych miejscach namalował grube, wypukłe fragmenty. To przeszłość, która upomina się o uwagę i krzyczy o sprawiedliwość. A żeby było jeszcze bardziej ekscytująco, to obraz … nie jest dokończony!

Krakowski duet policjantów Bałyś-Krzycki jest wzorem dla wielu specjalistów w branży. Ich praca jest doceniana i podziwiana i niejeden chciałby mieć takie wyniki w policyjnych statystykach. Inspektor Krzycki zostaje zaproszony na Pomorze, aby aktywnie uczestniczyć w konferencji. Wysyła podkomisarza Bałysia, który nie dość, że wplątuje się w lokalne, gangsterskie porachunki, to znika... Krzycki wyrusza na poszukiwanie przyjaciela i żeby stawić czoła przeznaczeniu.

Małe miejscowości, tajemnicze zabójstwa, wojenki o gangsterskie wypływy, wiatraki, które doskonale wpisują się w krajobraz krainy, przekładają się na wielobarwne, wielowątkowe elementy tworzące bardzo ciekawy kryminał.

Bardzo się cieszę, że Wiatraki są początkiem nowej trylogii na kryminalnym rynku. Duet policjantów mnie uwiódł, chociaż niejednokrotnie byłabym w kontrze do ich poglądów i zachowań. Klimat książki przyprawiał momentami o dreszcze, co oznacza, że autor zadbał o czytelnika. Jedynie, co nie zyskało mojego uznania, to sensacyjne sceny, które może i nieźle sprawdziłyby się na szklanym ekranie, jednak na kartach powieści nie bardzo mi pasowały. Ten sensacyjny sznyt mógłby zostać ograniczony.
Podsumowując, to co wymyślił i stworzył Zajas bardzo dobrze się kręci, jak tytułowe wiatraki przed wkroczeniem zabójcy.