Historia przemocy - ebook (epub, mobi) Édouard Louis

Świadomość, że Édouard Louis napisał powieść opartą na własnych, traumatycznych przeżyciach przyprawia o ścisk gardła. Na jednym ze spotkań powiedział, chciałem o tym napisać, nie w celach terapeutycznych, ale po to, by spróbować zrozumieć, jak można od szczerych uczuć i sytuacji bardzo intymnej przejść w jednej chwili do destrukcji. Dla niego pisanie o przemocy jest rodzajem misji.

Im więcej mówimy, że jest zło, tym więcej tworzymy piękna i dobra.

O czwartej nad ranem w wigilijną noc, młody paryżanin wraca do domu po spotkaniu z przyjaciółmi. Spotyka przystojnego mężczyznę kabylskiego pochodzenia. Decyzja o zaproszeniu go i wpuszczeniu do mieszkania na zawsze zmieni jego życie.

Powieść Louisa jest o przemocy, ale nie jednobarwnej, tylko mieniącej się wieloma odcieniami. Przemocy bezpośredniej, fizycznej, ale również psychicznej. Przemocy, która objawia się niezrozumieniem, uprzedzeniami, wywołującej ból, strach i poczucie bezradności. Bo przemoc jest tu i teraz, a jej konsekwencje rozlewają się jak plama ropy powodując coraz większe spustoszenie.

Historia przemocy to również powieść o człowieku, jego życiu w danym miejscu, środowisku i społeczności. To wiwisekcja ludzkich zachowań, pragnień i oczekiwań. To również książka o zaufaniu i próbie zrozumienia zła i złych uczynków.

Historia przemocy jest wielowymiarowa. To nie tylko rekonstrukcja bolesnych wydarzeń, ale również obraz francuskiego społeczeństwa, w którym żyją ludzie innych narodowości, odmiennej seksualności, czy mający mniej zasobne portfele. Poprzez bardzo ciekawą, nieoczywistą i wielogłosową narrację możemy poruszać się zarówno w bardzo osobistych obszarach, jak i wypuszczać się na szerokie wody.

Przejmująca, bolesna i pełna emocji powieść.

Ciekawość jest cechą ludzką. Nie ma w niej nic złego, o ile nie przeobraża się we wścibstwo. To drugie wydaje się być nieco popularniejsze. Być może dlatego książki pisane przez celebrytów, opisujące ich życie i podboje (najlepiej miłosne), stają się najlepiej sprzedającymi się książkami. Interesuje nas, dlaczego pani z telewizji pokłóciła się z inną panią i kto opowiedział się po czyjej stronie. Bardzo chętnie odwiedzamy portale, które każdego dnia (ba! Każdej godziny!) donoszą nam o kolejnych aferkach w „szołbiznesie”. Właściwie nie trzeba wiele – wystarczy portal informacyjny. Tam też znajdziemy tego typu treści. Ludzie złaknieni są opowieści o celebryckim światku, dlatego biografie i autobiografie ludzi należących do tego kręgu wyprzedają się na pniu. A kogo może zainteresować życiorys nikomu nieznanego młodego mężczyzny? Co ciekawego może mieć do powiedzenia? Coś o swoim zwyczajnym życiu? Zwyczajność jest passé.

A jednak znalazł się ktoś, kto nie pojawia się na ściankach. Właściwie nieznany człowiek, który napisał książkę obejmującą swoją fabułą wycinek jego życia. Nie byle jaki wycinek, bowiem ów mężczyzna opowiedział nam o tym, jak stał się ofiarą gwałtu i niedoszłą ofiarą zabójstwa. Obnażył przed nami również swoją kondycję psychiczną po tym traumatycznym wydarzeniu. Tym kimś jest Èdouard Louis, a książka, o której mowa – Historia przemocy – została wydana w sierpniu nakładem Wydawnictwa Pauza i muszę powiedzieć, że jest wyrazem sporej odwagi.

Historia przemocy to studium człowieka na swój sposób radzącego sobie z okrucieństwem, które go spotkało. Louis, oddając głos wszystkim, którzy w jakikolwiek sposób zostali włączeni w historię (siostra, policjanci, pielęgniarki), pokazuje nam różne punkty widzenia i podejścia do zbrodni. Najbardziej frapująca jest jednak postawa głównego bohatera i jego próba radzenia sobie z wydarzeniami. Pisarz nasycił tę niewielkich rozmiarów książkę niepewnością, lękiem i całkowitym zagubieniem. Bardzo realnie, w pewien sposób metodycznie przedstawiony obraz owego wigilijnego wieczoru, towarzyszące mu nadzieja, niewielka obawa przeradzająca się w prawdziwą trwogę, rozczarowanie i wreszcie kompletny brak zrozumienia osób trzecich stanowi piękny (o ile można użyć takiego słowa w tym kontekście) opis życiowych turbulencji.

Paradoksalnie autor poprzez swoisty ekshibicjonizm apeluje do nas, by dać ofiarom milczeć. Być może nieco górnolotnie to brzmi, ale poświęca siebie i osobliwy fragment swojego życia na rzecz oddania głosu ofiarom przemocy. Głosu, który prosi o spokój, o możliwość poradzenia sobie po swojemu z traumą i nieprzymuszanie do ciągłego powrotu do wspomnień, bo one już i tak na zawsze pozostaną w głowie.

Bardzo wiele dobrego słyszałam o Historii przemocy. Głośno mówiło się o tej powieści, porównując jej autora do Faulknera. Nie wiem, czy to dobrze, bowiem porównania często nie służą pisarzom, są jedynie chwytem marketingowym. Niewątpliwie proza, którą uraczył nas Louis, nie należy do najłatwiejszych i nie trafi do każdego. Temat jest już nam w pewien sposób znany – moim zdaniem kwestia odmiennej orientacji seksualnej została świetnie przedstawiona w Małym życiu Yanagihary. Przy okazji we wspomnianej książce został chyba przystępniej opisany (choć znacznie obszerniej). Historia przemocy to zdecydowanie literatura dla wybranych. Muszę przyznać, że momentami czułam się zmęczona zmianami narracji i przeskokami czasowymi. Dwieście stron książki musiałam rozłożyć sobie na kilka dni, by dokładnie zrozumieć bohatera – a i tak nie jestem pewna, czy aby na pewno mi się to udało. Taka literatura to wyzwanie, a jednocześnie smutna prawda o realiach życia z piętnem „innego”. Decyzję o tym, czy macie w sobie siłę, by mierzyć się z tego rodzaju książką, pozostawiam Wam.

Przemoc niejedno ma imię, nie jedną ma maskę. Zdawać by się mogło, że za każdym razem przemoc przybiera inną formę czy pozę, i nigdy nie jest taka sama. Jej granice nie zamykają się tylko w fizyczności. Każde słowo wypowiedziane w nieodpowiednim czasie, do nieodpowiedniej osoby, może zranić głębiej niż cios. „Na swą obronę mam tylko pióro” – napisał Rahim – i tak postępuje też Ēdouard Louis.

Młody mężczyzna spaceruje ulicami Paryża w wigilijną noc. Ten wieczór wydaje mu się niezwykle udany. Był na kolacji z przyjaciółmi, przyjemnie spędził czas. Na jego drodze stanie jednak ktoś, kto odmieni wszystko, co budował przez całe swoje życie.

(…) musiało mu również chodzić o możliwość wymyślenia na nowo nie tyle własnej teraźniejszości, gdyż na to było już za późno, ile przeszłości. Wykorzystania tego „co potem”, by nadać sens temu, „co przedtem” (…)Historia przemocy to wyrazista w formie powieść, która – przeciążona ogromnym ładunkiem emocjonalnym – wdziera się w umysł czytelnika i pozostaje w nim na dłuższy czas. Édouard Louis, w swojej autobiograficznej powieści, ukazał relację łączącą ofiarę z katem, dalsze konsekwencje traumatycznych zdarzeń oraz to, jak na przeżyty dramat reaguje otoczenie.

Francuski prozaik rozpoczyna powieść w sposób chaotyczny, jednak, jak się później okazuje, nie bez powodu. Wszystkie fabularne elementy zostały dokładnie przemyślane, a każdy wątek odpowiednio zaznaczony. Autor decyduje się na zabranie czytelnika w podróż do wnętrza poturbowanej psychiki i poharatanej duszy, która zdaje się pozostać taką już na zawsze. Czy można pozbyć się stygmatu przemocy? Jak wrócić do normalnego egzystowania i porzucić myśli o tym, że podobny scenariusz może się powtórzyć? Czy da się w ogóle to zrobić? Jak trudno żyć w społeczeństwie, które nas nie rozumie, wyśmiewa, często ignoruje i nie akceptuje?

Portret psychologiczny bohatera został namalowany z niezwykłą starannością. Twórca przedstawia każdą, nawet najmniejszą, emocję lub manierę, sprawiając, że czytelnik nie jest obojętny na los bohatera. Choć momentami może drażnić, tak sumarycznie nie ma powodów, dla których nie można by jego działań zrozumieć. Édouard Louis przekazuje historię, która przybiera formę rekonstrukcji zdarzeń i bazuje na kilku płaszczyznach: teraźniejszości oraz przeszłości. Do tego zabiegu często używa relacji z punktu widzenia siostry, dodając przy tym swój komentarz. A kiedy do głosu dochodzi sam bohater, odbiorca czuje dramat, przepełniający każde pojedyncze słowo. Czytelnik zaczyna analizować i zastanawiać się nad motywacją sprawcy; zastanawia się dlaczego tak naprawdę do tego doszło i czy można było uniknąć, lub przewidzieć, ten rozwój wydarzeń. Odpowiedź jednak pozostaje niejednoznaczna.

Zdawać by się mogło, że bohater nigdy nie pozbędzie się piętna przeżytej historii, ciągle musi do niej wracać – czy to w opowieściach, czy w składaniu zeznań, a nawet w sennych koszmarach. Jednak to, co dodatkowo napełnia trwogą, to ludzka znieczulica, która jest ze wszech miar potworna. Ofiara zostaje zepchnięta na drugi tor, na którym pozostaje osamotniona i przerażona. Pojawiają się ciągłe komentarze, pretensje, niepotrzebne słowa. Każdy z tych czynników zadaje potężny cios, rani i osacza już nadszarpniętą psychikę.

Historia przemocy nie jest książką łatwą. Wymaga od odbiorcy skupienia, jednak gdy to zostanie poświęcone, opowieść pochłania. Z jednej strony chce się jej jak najszybciej pozbyć, z drugiej zaś, nie można wymazać jej z pamięci. Czytelnik staje się wrażliwy na los bohatera. W otoczeniu odbiorcy wiele z tych wydarzeń mogło mieć miejsce, a on sam poświęca chwilę na refleksję: po której stronie barykady wtedy by stanął? Czy odwróciłby się na pięcie? A może stał się dzielnym obrońcą? Oto największa zasługa tej książki. Gdy widzimy pokrzywdzonego, tak bardzo obnażonego przed naszymi oczami, jesteśmy zmuszeni także stanąć w prawdzie przed sobą.

Historia przemocy to konsekwencja jednej decyzji, jaką podejmie jeden człowiek, jednej nocy. Powieść, w niezwykle szczery sposób, ukazuje choroby dzisiejszego świata. W idealnym, wybudowanym przez otoczenie bohatera, światku pojawia się wyrwa, i nikt nie próbuje jej naprawić, ale zakryć, by na pewno pozostała w ukryciu. Dzisiejszy świat martwi się o swoją reputację, wybiera nowe nad naprawione, często krzywdzi, by dopiąć egoistycznych celów. To właśnie ciężar tej historii. Wyciąga najbrudniejszą prawdę z najbardziej wymuskanych sfer ludzkiego życia.