Sekretne życie pszczół - audiobook (mp3) Sue Monk Kidd

Świat jest po to, żeby go przeżywać, doświadczać go i obserwować. Nasza wiedza o tym, co dzieje się wokół, bierze się nie tylko z tego, czego sami spróbujemy, ale również z tego, czemu się przypatrzymy i co przepracujemy w głowie. Nie każdy to potrafi. Wcale nie jest łatwo zatrzymać się i spojrzeć na to, co nas otacza, z perspektywy kogoś, kto żywo uczestniczy w wydarzeniach. Tak właśnie robi Sue Monk Kidd w swojej książce Sekretne życie pszczół, czyniąc narratorką swojej powieści białą dziewczynkę, która dorasta w latach sześćdziesiątych w Stanach Zjednoczonych, gdzie czarnoskórzy niby mają już jakieś prawa, ale właściwie nie mają ich wcale, bo papier przyjmie wszystko, a uprzedzony człowiek już niekoniecznie. Apartheid – bo o nim tutaj mowa – nie jest jedynym tematem książki. Stanowi składową pięknej, wielowymiarowej, lepkiej od metafor powieści, która kipi mądrością.

Czternastoletnia Lilly mogłaby żyć jak każda nastolatka. Mogłaby, gdyby nie rodzinna tragedia i jej konsekwencje. Brak miłości, ciekawość oraz lojalność wobec Rosaleen, czarnoskórej pomocy domowej, prowadzi ją z dala od domu i pozwala na własnej skórze odczuć, czym jest rasizm, kobieca solidarność, wspólnota i szacunek.

Sekretne życie pszczół to powieść wielopłaszczyznowa, ale żadna z płaszczyzn nie jest mniej ważna. Wspaniale łączy się to ze sobą, wręcz zlepia słodkim gęstym płynem prosto z pasieki. Na pierwszym planie mamy dziewczynkę, która mierzy się ze swoją tajemnicą oraz poszukuje swojego miejsca. Lilly próbuje zrozumieć otaczający ją świat i swoją w nim rolę. Pięknie sprawdza się jako głos, który opisuje rzeczywistość z punktu widzenia nastolatki, dając nam cały wachlarz emocji. Na drugim planie jest Rosaleen – czarnoskóra pomoc domowa, która walczy o swoje prawa i próbuje przeciwstawiać się mocno dotykającej jej niesprawiedliwości. Dołączają do tego wszystkiego siostry Boatwright, które wydają się postaciami z bajki – na pierwszy rzut oka beztroskimi, a w gruncie rzeczy mierzącymi się ze swoimi własnymi problemami. Dom, w którym zamieszkują wszystkie kobiety, jest ich azylem. Tak jak ul dla pszczół, w którym wirują podczas pięknego tańca po powrocie do matki.

Siłą tej książki jest metafora. Można byłoby to wszystko ubrać w opowieść o niesfornej nastolatce, która ucieka z domu i odnajduje się wśród dorosłych, otaczających się szczególną aurą kobiet. Można byłoby z tego upleść naprawdę piękną historię, ale Sue Monk Kidd chyba nie o to chodziło. Wydaje się, że chciała opowiedzieć o wielu rzeczach, które jej dotykają, łącząc kilka istotnych wątków w jedną całość. Spoiła je wszystkie metaforą pszczół jako tych, które żyją zgodnie z prawami natury, zawsze wracając do swojej matki. Wybrzmiewa tutaj, że powtarzalność daje poczucie bezpieczeństwa, a najważniejszy w tym wszystkim jest dobry dom, do którego można wracać. Takie miejsce tworzą bohaterki.

Sekretne życie pszczół to powieść o kobietach – ich mądrości, wzajemnym szacunku i oddaniu. To bardzo ciekawy obraz w odniesieniu do często opisywanej rzeczywistości, w której to właśnie kobieta kobiecie staje się wilkiem. Bohaterki Sue Monk Kidd są tego zaprzeczeniem. Wspierają się, bronią, dbają o siebie. Ich solidarność jest czymś wspaniałym, co ja odczuwałam jako pragnienie bycia właśnie taką jak one.

Wydaje mi się, że każdy może odkryć w tej książce coś nowego. Jeden zwróci uwagę na cześć oddawaną czarnoskórej Madonnie i odniesie to do panującej wówczas nierówności. Drugiego przyciągnie wątek kobiecej przyjaźni. Jeszcze innego opisy, których również tutaj nie brakuje. Niezależnie od wszystkiego tę książkę każdy powinien po prostu przeczytać.

W prozie Sue Monk Kidd zakochałam się po przeczytaniu Czarnych skrzydeł. Kiedy więc się dowiedziałam, że jej poprzednia książka, Sekretne życie pszczół, zostanie wznowiona przez Wydawnictwo Literackie, i to w takiej samej przepięknej szacie graficznej, nie wahałam się ani chwili. Po prostu musiałam sięgnąć po tę książkę! Czy ta powieść podobała mi się tak samo jak Czarne skrzydła? Nie do końca – i żałuję, że nie czytałam książek Kidd według lat, w jakich zostały napisane.

Ale od początku. Czternastoletnia Lily nie ma w życiu łatwo. Jej matka nie żyje, zginęła w nieszczęśliwym wypadku, który dziewczynka pamięta jak przez mgłę. Czy było tak, jak podpowiada jej pamięć, czy wszystko sobie wymyśliła? Była tak mała, gdy to się zdarzyło… Jej ojciec to T. Ray – nie tata, tym bardziej nie tatuś, bowiem jest on tak oschły i zimny, że Lily podobne określenia za nic nie przeszły by przez gardło. Jeśli dziewczyna zrobi coś nie tak, T. Ray najpierw na nią wrzeszczy, a potem każe klęczeć na surowych ziarnach kaszy. Jest jeszcze czarnoskóra służąca, Rosaleen. Kiedy ta ostatnia wpada w kłopoty i ląduje w więzieniu, a potem w szpitalu (z powodu pobicia), Lily wpada na szalony pomysł. Po co ma siedzieć w domu z T. Rayem i czekać, aż biali rasiści zatłuką Rosaleen, jeśli może uciec hen, daleko? Pewną wskazówką, w jaką stronę się udać, jest dziwny obrazek czarnej Matki Boskiej z podpisem „Tiburon, Kar. Płd.”, który należał kiedyś do jej matki.

Lily wykrada ciemnoskórą Rosaleen i razem odbywają szaloną podróż. Los jakby sam prowadził ich do Tiburon – krok po kroku zmierzają do pasieki trzech murzyńskich sióstr: August, May i June. Mimo niechęci June, dziewczynka i kobieta zatrzymują się w ich domu, nie mówiąc, kim dokładnie są i co naprawdę sprowadziło je do tego miejsca. Lily postanawia, że odkryje tajemnicę swojej matki, a tymczasem schowa się tu przed policją i wściekłym T. Rayem. I tak następują słoneczne dni wypełnione pracą przy pszczołach. August i Zach, czarnoskóry chłopak, który marzy o tym, by zostać prawnikiem, uczą Lily wszystkiego, co powinna wiedzieć o tych zwierzętach. Lily żyje w miodowym świecie:

Żyłyśmy miodem. Łykałyśmy łyżkę rano, żeby się rozbudzić, i łyżkę wieczorem, żeby zasnąć. Używałyśmy go do każdego posiłku, żeby uspokoić umysł, nabrać sił i uchronić się przed śmiertelną chorobą. Smarowałyśmy się nim, żeby zdezynfekować skaleczenia i zapobiec pierzchnięciu warg.
Książka jest słodka jak miód, ale jest też w niej trochę dziegciu – May, jedna z trzech sióstr, cierpi na odmianę depresji, która powoduje, że mocno przeżywa wszelkie cudze nieszczęścia, o jakich słyszy, a June wyraźnie nie lubi nowych mieszkanek ich domu. Jednakże wszystko wynagradza August, która jest dla Lily jak matka – ciepła i gotowa zawsze jej wysłuchać.

W Sekretnym życiu pszczół, tak jak w Czarnych skrzydłach, autorka pisze o Ameryce lat sześćdzisiątych, czasie, gdy Murzyni walczyli o swoje prawa – prawa do głosu, do szacunku, do bycia człowiekiem. Rosaleen została zabrana do więzienia, podczas gdy wybierała się na wybory – kiedy zaczepili ją biali rasiści, wylała im na buty ślinę zmieszaną z tabaką:

Kiedy znalazłyśmy się na wysokości mężczyzn, Rosaleen podniosła swój wypełniony czarną śliną dzbanuszek i spokojnie wylała ją na ich buty, zataczając przy tym malutkie kręgi dłonią, zupełnie tak, jakby ćwiczyła pisanie swojego nazwiska – Rosaleen Daise.
Zach wie, że nie ma szans zostać prawnikiem, bowiem czarnoskórzy nie wykonują tak prestiżowych zawodów, jednak jest błyskotliwy i w innym, lepszym świecie, miałby szansę na pracę. Czasy są trudne, a delikatne uczucie, jakie rodzi się między nim a Lily, jest obecnie niemożliwe do spełnienia…

(…) po raz pierwszy w życiu uświadomiłam sobie, jak wielką wagę przywiązuje się do pigmentu w ludzkiej skórze, jak bardzo ostatnimi czasy ten pigment stał się Słońcem, a wszystkie inne sprawy planetami, wokół którego się kręcą.
Wielką siłą książek Sue Monk Kidd jest ich temat – walka o równość rasową. Pisarka w piękny sposób pokazuje, że kolor skóry nie ma znaczenia i wszyscy jesteśmy ludźmi. Jednakże widać, że Sekretne życie pszczół powstało przed Czarnymi skrzydłami – w tej książce warsztat Kidd jest uboższy, temat segregacji rasowej zaledwie liźnięty, a na pierwszy plan wysuwa się historia nastoletniej Lily i jej zmagań z rodzinnymi tajemnicami. Druga książka Kidd to arcydzieło (rzadko używam tego słowa, ale w tym momencie naprawdę się nie waham), pierwsza… to po prostu dobra powieść. Ale skoro Sue Monk Kidd tak cudnie się rozwija, z niecierpliwością czekam na kolejną jej książkę – to będzie prawdziwa bomba!