Pojechałam do brata na południe - ebook (epub, mobi) Karin Smirnoff

Totalna demolka emocji.

Przemoc, która eskaluje, drąży tunel w naszej duszy, mózgu, trzewiach. Przemoc, której długofalowe skutki przerażają.

Do formy Pojechałam do brata na południe trzeba się przyzwyczaić, ale do ilości bólu i traumatycznych wątków przyzwyczaić się nie da. Nie ma tutaj przecinków, wielkich liter i nadziei, że ta historia skończy się dobrze.

Czytajcie. Polecam po stokroć, tak jak i mnie polecało ją wiele osób. Czytajcie, jeśli macie siłę zmierzyć się z traumą dziedziczną i spiralą gniewu.

To była tak dziwna, gęsta i niepokojąca opowieść, że nadal zbieram myśli i przy okazji trochę też szczękę z podłogi.

To historia o traumach i tragediach, która ma w sobie taki wrogi vibe, ale jednocześnie jest strasznie angażująca. Jej forma jest skrajnie specyficzna, bo w zasadzie nie ma tam interpunkcji, poza kropkami, wielkich liter, a słowa często pojawiają się w zlepkach. Ciężko się to czyta, dopóki nie wpadnie się w odpowiedni rytm i ciekawość nie poprowadzi w głąb opisywanych wydarzeń. Tutaj na wyróżnienie na pewno zasługuje tłumaczka Agata Teperek, dzięki której możemy być jak najbliżej oryginalnej formy tej opowieści.

Momentami nie potrafiłam tego czytać, bo w mojej głowie dochodziło do spięć, więc nie wyobrażam sobie ile pracy i skupienia musiało kosztować przetłumaczenie tej serii. Do kolejnych tomów na pewno wrócę.

Jeśli po skończonej książce cieszę się jak dziecko, że będzie kontynuacja, to wiedz, że Pojechałam do brata na południe wywarła na mnie wielkie wrażenie. To kolejna powieść z serii dzieł pisarzy skandynawskich, która zostanie ze mną na dłużej i będzie mianowana jedną z ulubionych.

Czy brak interpunkcji poza kropkami może być dla czytelnika zjadliwe? Pierwszy, drugi kęs wprawia w konsternację i lekki niepokój. Jednak wystarczy dobrze przeżuć i połknąć a ta niecodzienna narracja staje się fantastyczną literacką strawą. Co więcej, jeśli się zastanowić, co pasuje i dobrze gra z surowym i oszczędnym klimatem literatury skandynawskiej, to właśnie brak interpunkcji. Daje pole do własnej interpretacji przekazu i jest idealnym rozwiązaniem.

Kilka słów o fabulePojechałam do brata na południe jest powrotem do rodzinnego miasteczka, do brata pogrążonego w nałogu, do dawnych znajomości, a przede wszystkim do mroków przeszłości, które zamknięte w najdalszych rejonach pamięci wypełzają na wierzch, by dać upust szaleństwu. Janakippo (Jana Kippo) wraca, niosąc na sobie nieznikające siniaki przeszłości i lekko zagojone rany. Natrafia na tropy prowadzące do nieznanej jej dotąd tajemnicy rodziny. Odkrycie prawdy wcale nie będzie łatwe, a jej zrozumienie wręcz niebywale trudne.

Surowość prozy Karin Smirnoff bije po oczach. Jest to ten sposób wyrazu, który niezwykle mi się podoba. Bohaterką powieści uczyniła rodzinę. Rodzinę, która jest pokiereszowana, złamana, trudna. W której każdy na podstawie swoich przeżyć mógłby napisać wielotomową historię.

Odkrywanie przeszłości, łączenie wzajemnych nici relacji rodziny Kippo dało mi ogrom przyjemności, chociaż obraz, który wyłania się, jest dosyć przerażający. W wielką niecierpliwością będę wyczekiwała kolejnych części sagi. Czuję, że autorka ma jeszcze wiele do zaoferowania. Świetna książka!

PS Nie sposób nie docenić rewelacyjnej pracy tłumaczki Agaty Teperek. Zmierzyć się z takim tekstem i oddać jego charakter z pewnością nie było łatwo. Brawo!

Pochylił się do mnie i gdybym nie znała swojego brata pomyślałabym że płacze. Zalatywało od niego smutkiem i potem. Objęłam go ramieniem i pogłaskałam po głowie tak jak za dawnych lat. Będzie dobrze powiedziałam. Będzie dobrze.

Objawieniem szwedzkiej prozy okrzyknięto wydaną przed czterema laty debiutancką powieść Karin Smirnoff. Książka poza niezwykle pozytywnymi recenzjami, zdobyła również kilka znaczących nagród. W kolejnych dwóch latach autorka zaprezentowała dwa następne tomy cyklu Saga rodziny Kippów.

Już w trakcie prac nad przekładem na język polski, choć jeszcze przed wydaniem tytułu, świat literacki zelektryzowała wieść o powierzeniu Karin Smirnoff napisania kolejnych części kultowej serii „Millenium” rozpoczętej przed laty przez Stiega Larssona. Seria Dzieł Pisarzy Skandynawskich wydawana przez Wydawnictwo Poznańskie ma już wprawdzie swoją renomę, ale taka wiadomość na pewno pomogła w zainteresowaniu książką. Ot choćby w moim przypadku była impulsem, który skłonił mnie do sięgnięcia po Pojechałam do brata na południe.

Docenić prozatorski talent Karin Smirnoff bez wątpienia należy. Chociaż jej powieść nie należy do tych bezwarunkowo wciągających od pierwszej strony. Powszechny niemal zachwyt wzbudza oryginalny styl powieści – brak interpunkcji, łączenie wyrazów. Tytaniczną pracę spolszczenia tego wykonała Agata Teperek, która dodatkowo poświęciła krótkie posłowie, wyjaśnieniu niuansów charakterystycznego sposobu pisania Karin Smirnoff.

To co sprawdziło się w oryginale i co kierowało szwedzkiego czytelnika ku konkretnym rejonom kraju, w moim przekonaniu nie zdało egzaminu w polskim przekładzie. Nie mam tu przy tym na myśli pracy translatorskiej, bowiem Agata Teperek autorski zamysł przeniosła w realia języka polskiego znakomicie, z pomysłem i konsekwencją. Tyle, że to udziwnienie w moim przekonaniu nie wniosło nic i jedynie irytowało przez całe 350 stron powieści.

Przeszkadzało mi również nagromadzenie tak wielu traum, problemów, tajemnic w niewielkim środowisku, w którym toczy się akcja powieści. Czułem się tak jakbym znalazł się w Domu Złym. I cały czas mam wątpliwości czy w otoczeniu Kippów trzeba było zmieścić niemal wszelkie istniejące niegodziwości tego świata? Czy potyczki z życiem Jany Kippo (i innych postaci) rzeczywiście musiały być uzasadnione wszelkimi możliwymi patologiami ? Miałem niekiedy wrażenie, że autorka próbowała za wszelką zmieścić w powieści cały spis treści podręcznika do psychoanalizy.

Dobrnąłem jednak do końca, bowiem – jak wspomniałem wcześniej – proza Karin Smirnoff ostatecznie broni się mimo tych, subiektywnie postrzeganych, mankamentów. Kapitalnie pisze autorka o codzienności: znakomite są chociażby fragmenty opisujące pracę w Jany Kippo w opiece społecznej. Broni się więc ta powieść na tyle mocno by zachęcić mnie do sięgnięcia po kolejne tomy Sagi rodziny Kippów, a także by z zainteresowaniem czekać na to co pisarka zdziała z serią Millenium.

Powieść Pojechałam do brata na południe, okrzyknięta objawieniem szwedzkiej prozy, kryje w sobie nie tylko porażającą fabułę, lecz także intrygującą konstrukcję. Poza kropką kończącą zdanie Karin Smirnoff nie używa w niej bowiem żadnych znaków interpunkcyjnych.

…nigdy nie można stwierdzić co jest prawdą. Prawda wygina się i wypacza.

Janakippo (celowy zapis bez spacji) wraca po długiej nieobecności do rodzinnego Smalänger, by wyciągnąć brata bliźniaka z nałogu alkoholowego. Gdy tylko przekracza próg rodzinnego domu, jak bumerang powraca do niej wspomnienie traumatycznego dzieciństwa, które jej i bratu zaserwowali oociec i aatka (zapis celowy). Romans, w który się wikła, jeszcze bardziej wszystko komplikuje, choć z drugiej strony pozwala kobiecie wreszcie poznać długo skrywane tajemnice.

Rezygnacja ze znaków interpunkcyjnych w powieści nie jest pomysłem nowym – na podobny zabieg zdecydował się przed laty José Saramago w rewelacyjnym Mieście ślepców, w którym na przykład dialogi zostały naturalnie wplecione w narrację. Karin Smirnoff również nie wyodrębniła rozmów między bohaterami, a na dodatek cały tekst, poza kropką kończącą zdanie, pozbawiła znaków interpunkcyjnych oraz wielkich liter (poza tymi rozpoczynającymi nową myśl). Żeby było mało, niektóre wyrazy postanowiła zapisywać bez spacji, co zwłaszcza przy typowo szwedzkich nazwach może być dla polskiego czytelnika nieco kłopotliwe. O co chodziło pisarce i czy lektura takiej powieści może być w ogóle przyjemna?

O motywacji i celach Smirnoff przeczytacie w Słowie od tłumaczki Agaty Teperek, które polecam przestudiować, zanim usiądziecie do lektury. Pomysł pisania bez znaków interpunkcyjnych może się wydawać dziwny i zwłaszcza na początku książki dość uciążliwy, gwarantuję jednak (co zresztą potwierdza tłumaczka), że jeśli przebrniecie przez pierwsze strony tej odważnej konstrukcji, potem trudno będzie Wam się od niej oderwać. Oczywiście będziecie odruchowo wstawiać przecinki, myślniki i inne znaki, z biegiem czasu jednak bardziej niż na interpunkcji skupicie się na fabule, która robi wrażenie nawet na mało wrażliwych odbiorcach.

Za pomocą surowego i prostego języka Smirnoff stworzyła opowieść o złu zapisanym w genach, zezwierzęceniu i okrutnej krzywdzie, która ciągnie się za człowiekiem niczym sparaliżowana kończyna – do niczego nieprzydatna, a tylko krępująca ruchy.

„Naznaczona” przez najbliższych janakippo próbuje zmierzyć się z prawdą i posklejać swoje życie, ale odruchowo pakuje się w kolejne opresyjne związki i znajomości, które odbierają jej energię, w zamian oferując chaos. Mroczne tajemnice, przed którymi przyjdzie jej stanąć, zniszczą mozolnie odbudowywany wewnętrzny spokój i pewność siebie. Czy w miejscu pełnym złych wspomnień można odrodzić się na nowo?

Z prozy Smirnoff wieje północnym chłodem, który włazi czytelnikowi pod skórę i nie chce dać się wypędzić jeszcze długo po lekturze. Wypływa wprost z surowych krajobrazów, jak również z samych bohaterów – niezbyt wylewnych, dość zasadniczych i nawet jeśli kochających, to jakby „na zimno”. Każdy z mieszkańców Smalånger próbuje na swój sposób odnaleźć szczęście – jedni rozpaczliwie dzielą się swoim ciałem, drudzy postanawiają strzelić sobie w łeb…

Dawno nie czytałam tak fascynującej – pod wieloma względami – powieści. Spróbujcie koniecznie!